Roma’yı Kim Yaktı?

Sorunlu gördüğün, efsanelerin içinde tarihin kaybolduğuna inandığın şey neyse oradan başlayacaksın. Sadece o olayı ele alacaksın, onunla ilgili belge ve dokümanları tekrar okuyacaksın. Hatta bu da yetmeyecek, o konuda yazılmış yeni eserler, makaleler var mı diye araştıracaksın. Mesela “İmparator Neron neden Roma’yı yaktı?” diye sorulduğu zaman bunun bir efsane hatta büyük bir yalan olduğunu söyleyeceksin.

Tarih Diyalogları

Tarih Diyalogları / Davut Bayraklı

Abi, tarih için “değiştirilebilen, müdahale alanına açık ve her zaman kendisine dokunulmuş bir ilim” diyebilir miyiz?

Sadece tarih için değil, sosyal ilimler de dâhil hiçbir zaman bu kadar kesin ve net bir cümle kurmamalısın. Bir söz vardı, “Değiştirebileceğimiz tek şey geçmiştir. Biz de onu her zaman değiştiririz.” Belge olmadan bu kadar kesin konuşmak seni yanıltabilir. Tarihte hatalar, bilgi yanlışları hatta efsaneler olabilir ama belgesini ortaya koyamadığın bir konuda tarihî ya da geçmişi eskilerin efsanelerini söylüyor diye toptan kaldırıp atamazsın. Bu işin bir ilmî ciddiyeti olmalı değil mi?

Peki, işin efsane kısmını ne yapacağız? Tarihin efsaneler aracılığıyla ortadan kaybolmasıyla gerçeğin yok olup uçmasını görmeyecek miyiz? 

Birincisi Roland Barthes’in bir tespitini aktarayım sana. Barthes “Efsane, sözünü ettiği nesneyi tamamen Tarih ilminden yoksun bırakır. Tarih, efsane içinde buharlaşır.” der.

Hah, tamam işte! Ben de tam olarak bunu söyledim demin. Ama benim kendime has bir tarzım ve üslubum var.

Bakıyorum da, tevazu ceplerinden taşıyor. Barthes’e yakın bir söz söylediğin için benden bir plaket ya da şilt falan beklemiyorsun değil mi?

Ama en azından küçük bir takdir olabilirdi abi. Neticede her zaman kibarca attığın fırçalarını yiyorum.

Öğrenmek ciddi bir iştir. Barthes’in dediği gibi eğer tarih efsanelerin içinde buharlaşıyorsa geriye dönerek bazı meseleleri, bazı olayları yeniden okumalıyız. Buradan çıkacak sonuç, tarihin her zaman değiştirilen, müdahale edilen, güvensiz bir bilgi dalı olduğu değildir. Senin sıkıntın da burada işte, Demba Ba gibi top alıp çalım atıyorsun ama son vuruşların aynı Sabri Reis!

Yazının devamı; Mostar Dergisi Ocak 2017 sayısında.