Altın Nesil Kaç Ayar?

Türk tüketim oyununda okullar diğer Batı ülkelerinden çok daha fazla oyuna dahil olmakta ve başka bir ülkede Ferrari otomobilin veya denize sıfır villanın yerini ne olursa olsun bir diploma ve hangi konumda olursa olsun bir memuriyet almaktadır. Bu yüce hayat amacının yeni yükseleni de şüphesiz özel okullar. Böylece özel okulun yavaş yavaş en prestijli tüketim ürünü haline geldiğine şahit oluyoruz.

Mostar Dergisi Mayıs 2017 Hayat Bilgisi

Hayat Bilgisi / Ali Söyler

Batı’nın 20. yüzyıl figürlerden Camus, Düşüş’te şöyle demiş: “Parislilerin iki azgınlığı vardır; fikir ve zina. (…) Geleceğin tarihçileri bizim için ne diyecekler diye düşünüyorum. Sanırım şöyle diyecekler: çiftleşirlerdi ve gazete okurlardı.”

Geleceğin tarihçileri bizim için (Türkiye) ne diyecekler acaba? Mesela “Özel okullara gittiler ve memur oldular.” diyebilirler. Okul öncesinden üniversiteye 10 bine yakın özel okulumuz var. Bunlar belli fizikî standartları taşıyan cazibeli mekânlar. Daha da önemlisi ekonomik yönden orta ve üstü konuma sahip insanlara, geleceği daha şüphesiz kurma imkânı sağladığı izlenimi veren bir albenileri var. “Tüketim Toplumu”, gerçekle sahte ihtiyaç ayrımının ortadan kaldırıldığı; hakiki veya statüsel her türlü ticari ürünü satın almanın ve sergilemenin toplumsal ayrıcalık sayıldığı toplum şeklidir. Bu toplumun bireyi, mutlu olmak için tüketmek ve kendisine amaç olarak gösterilen seküler hedefe ulaşmak zorundadır. Bugün bütün modern toplumların yüzü olan bu toplum şeklinde; mesela bir şeyin gerçek uzmanı olmanıza değil hangi okul ve diplomanın arkasından kendinizi gösterdiğinize bakılır. Mahiyetin hiçbir şey olmadığı, şeklin her şey olduğu böyle bir yapıda hiçbir mimari diploması olmayan Mimar Sinan’ın veya usta-çırak silsilesiyle yetişen Sedefkar Mehmed’in toplumsal ve sanatsal statü elde etmesinin imkânı yoktur.

Sahnenin Dışı

Özellikle Baudrillard’ın dikkat çektiği tüketim toplumu stratejilerinde kendinize ait bir fikrinizin olamayacağı gibi bu oyunun dışına çıkmaya çalışmak mesela bir iş adamının varlığını dağıtıp bir dağ kulübesine çekilmesi delilikle eş değer sayılacaktır. Veya bir film konusu olacak ve gişe rekorlarıyla tüketim oyununa yeniden dönerek oyuna götürdüğünden daha büyük katkılar sağlayacaktır. Daha basit bir misalle her sene giyeceğiniz elbise şekilleri, kullanacağınız arabalar veya mobilya modelleri moda ve stil konseptinde reklamın vazgeçilmez tesiriyle oyun kurucular tarafından belirlenir. Bu oyunun dışına çıkmak en azından sizi “demode” yapacak, eski kafalı biri olarak sahnenin dışına atılacaksınız. Sahnenin dışına çıkmak yerine size sunulan ürünleri temin edeceğiniz gibi sizin yerinize çizilmiş olan gelecek planlamasına uyacak ve bunu elde etmeyi hayatınızın manası haline getireceksiniz.

Yazının devamı; Mostar Dergisi Mayıs 2017 sayısında.